أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
120
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
عدد دوائر نامتناهى خواهد بود ، و در بين اين جماعت دور از احتمال نيست كه بعض اشخاص پيدا شود كه به كعبهء معرفت متوجّه شوند و هركدام از آنها كه در مصلّا قيام مىكنند با قلبشان به كعبهء معرفت و با اجسادشان به نقطهء محسوسه توجّه نمايند و شخص مصلّى بايد ملتفت شود كه در ميان اين همه اولياء اللّه ايستاده است و از انوار علوّيهء ارواح آنها مستفيد و مستفيض بشود . اين اشخاص كه در صدد معرّفى آنها هستم ارواح اسرار آنها منوّر و قلوب و ضماير آنها مقدّس و مطهّر بوده و اجساد طاهر اينها به آن نقطهء موهومهء مذكوره كه عبارت از مكه مكرمه است متوجه و ارواح صافيهء آنان به كعبهء معرفت ملتفت و مستقبلند . روح هركس با انوار اين ارواح كسب اتّصال كند در قلب او انوار الهيّه تزايد و در سرّ او لمعات روحانيه تعظّم پيدا نموده و اين سرّ جليل كه عبارت از بحر عظيم و مقام شريف كريم است براى اثبات مبارك بودن بيت اللّه دليل كافى و بزرگى است ، دوام و بقاى آن ابدى است ؛ زيرا كه از موحّدين و ساجدين و راكعين و عاكفين و طائفين دقيقهاى خالى نيست . در هر ساعت و آن از اطراف به كعبة اللّه توجّه و نماز گزارده مىشود ؛ و بقاى آن هم از اين ثابت مىشود كه از زمانى كه آفريده شده است برقرار است . و اينكه به لفظ شريف هدى موصوف شده است محقق است كه كعبة الله به دو صورت عالمين را هدى است : صورت اوّل : قبله عالم است كه در نماز به او اهتدا مىشود و حاوى عجايب حكمت آياتى است كه دليل وجود صانع مختار و نبوّت نبىّ كردگار است و يا اينكه هدايت اوست به فراديس جنان ، زيرا نمازى كه در او توجّه به كعبه شده باشد باعث دخول جنّت است . صورت دوّم : شمول اوست آيات بيّنات را . مقصود از آيات بيّنات امين بودن كسانى است كه به حدود دائرهء حرم محترم كعبة الله داخل مىشود و نيز هلاكت كسانى كه حرمت بيت اللّه را هتك مىنمايند و مانند اين قبيل چيزها بوده و آيات مذكوره عبارت از